Konum
Anasayfa > Benim Rotam > Denizcilik Terimleri

Denizcilik Terimleri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DENİZCİLİK TERİMLERİ

A

ABASO
Alt ve asagi [Abaso Gabya yelkeni]
ABLI
Seren ve bumba cundalarindan asagi iki tarafa inen halatlar
ABORDA
Bir teknenin digerine veya bir iskeleye yanasmasi
ABOSA
Bosayi tut veya geçici olarak durdur, bosaya vurmak
ABRAMAK
Kontrol altina almak, komutasi altinda tutmak, üstünden gelmek
AÇIKTA EYLENMEK
Bir teknenin sahilden veya iskeleden yada limandan açikta beklemesi
ADMIRALTI DEMIRI
Çiposu kollarina dik ve hareketli eski sistem bir demir cinsi
AGANTA
Zincir veya halatin kisa bir zaman süresi için elde tutulup birakilmamasi [Aganta iskota, aganta borina borinata]
AGIZ KUSAGI
Armuz kaplamanin en üst sirasi [bindirme kaplamanin da]
ALABANDA
Bordanin iç kismi veya dümenin 35° ye kadar basilmasi

ALABURA
Altüst olma, teknenin ters çevrilmesi
ALAMA KÜREK
Hep birlikte kürek çekerken çekmeyi durdurmak için verilen komut
ALAMATRA
Karadeniz’de imal edilen balikçi teknesi.
ALARGA
Açikta demektir. [Alargada bekle, alarga dur][Italyanca largo] alargaya çikmak, [açiga çikmak]
ALAY SANCAGI
Isaret sancaklari ile donatilmaya, alay sancaklarinin çekilmesi denir.
ALBERABER
Hep birlikte kürek çekmek için verilen komuta
ALESTA
Hazir olmak, hazir olarak apikoda beklemek Alesta tramola [Tramola etmeye hazir ol]
ALTABASO
Bir yelkenin alt yakasi, alt ve asagi anlaminda da kullanilir.
AMORA YAKASI
Dört köse bir yelkenin alt ve ön tarafindaki yaka [Karula yakasi]
ANA GÜVERTE
Geminin veya teknenin üzerinde yürünen en üstteki güvertesi
ANA OMURGA
Postalarin baglandigi, bastan kiça kadar uzanan agaç / demir kisim
ANELE
Hareketli demir halka
ANELE BAGI
Aneleye yapilan bir çesit bag
APAZLAMA
Kemere istikametinden gelen rüzgar [Yelken seyri]
APIKO
Demirin vira edilisinde deniz dibinden kurtulup dimdik durdugu vaziyet, veya dikkatli olarak beklemek.
ARIYA
Yelkenin, sancagin veya çubuklarin asagiya indirilmesi [Ariya sancak, ariya kürek]
ARMA
Sabit donanim [Direkçarmihlari, istralyalar]
ARMUZ
Güverte ve borda kaplama tahtalarinin arasindaki çizgi [Armuztutmak, armuz kaplama]
ASKI MAPASI
Bir demir kaldirmak için bedenine konmus olan mapa
ASIRTMA PRAÇERA YELKEN
Kavançali seren yelkeni
ASOZ
Kaplama tahtalari için omurga ve bodoslamalar açilan oyuklar.
AVARA
Gemi, bot veya tekninin yanasik oldugu yerden ayrilmasi [Avara etmek]
AYBOCU
Zincirin irgat çalistirilarak asagi alinmasi, indirilmesi

AYI BACAGI
Yelkenlerin farkli kontralarda açilmasi [Pupa seyir]
AYNALIK
Kiç bodoslama üzerine konan ve dümen igneciginin üzerine kondugu tahta levha [Ayna kiçli tekneler]
AYNALIK TAHTASI
Bir teknede kiç taraftaki havuzda otururken arkaya dayanmak için konulmus olan tathta levha

B

BABA
Halat volta etmek için agaç veya metalden yapilmis silindirik biçimde güverte veya rihtima baglanmis bir eleman
BABAFINGO
Yelkenli bir teknede eger direk üç kisimdan ibaret ise; en üstteki parça. [Italyanca: pappafico][Örnek: okul gemileri]
BADARNA ETMEK
Bir halatin asinmamasi için üstünün halat veya koruyucu bir malzeme ile sarilmasi
BAKLA
Zincirin bir halkasi
BALON-USTURMAÇA
Halattan, hasirdan veya sentetik malzemeden yapilmis, içi doldurulmus veya sisirilmis bir usturmaça çesidi

BANDOLET

BANDRA
Milliyeti gösteren sancak
BARBARISKA
Tututlmakta olan bir halatin kaymamasi için yapilan bir bag çesidi

BASTINA
Palangalarda kullanilan bir nevi dilli makara [Karniyarik bastika]
BASTON
Ana civadranin üzerinde ileriye dogru uzatilmis çubuk
BAS
Bir teknenin ön ve ileri kismi
BAS BODOSLAMA
Omurganin bas tarafindan teknenin basini meydana getirmek için yukari istikamete dogru konulan agaç parçasi
BAS KASARA
Genellikle gemilerdeki bas tarftaki yüksek kisim
BAS OMUZLUK
Kemere ile bas bodoslama arasindaki yuvarlak kisim
BAS PARIMA
Bir botun bas üzerindeki analeye baglanmis kisa halati
BASLI
Bastarafin kiça nazaran daha batik olmasi
BASTANKARA ETMEK
Tekneyi bir sahile beya kumsala bas taraftan oturtmak veya yanastirmak
BASÜSTÜ
Bir botun bastarafinda oturabilecek ve ayakta durulabilecek platform
BERMUDA ARMA
Uzun bir direk üzerine yelken açmak için düsünülmüs arma tipi [Marconi arma] Bu tip armada yelken sereni yok ancak bumbasi vardir.

BINDIRME KAPLAMA
Armuz kaplamanin biribir üzerine konularak yapilma sekli [Bama tiriz]
BITA
Madeni babalarin bir tanesine, halat ve zincirlerin volta edilmesi için kullanilan silindirik madeni eleman
BOCURUM
Yelkenli teknelerde kiç bodoslama / kiç aynalik üzerinde bulunan direge çekilen yelken
BORDA
Su kesiminden yukarida kalan kisim
BORDA FENERI
Sancakta yesil, iskelede kirmizi olarak yakilan 112,5 açili fener
BORDA ISKELESI
Bir tekneye girip çikmak için inip kalkabilen ve içeriye alabura olabilen bir merdiven tipi [Pasarella]
BOSA/BOSA TUTMAK
Bir halat veya zincirin bedeni üzerine bosa tutarak abramak
BOS ALAMAK
Gevsek bir halati germek için fazlasini çekmek
BOS VERMEK
Halati kaçirmak
BRANDA
Eskiden yelken yapilan bir cins kumas yada kumastan yapilan ve gemicilerin hamak olarak kullandiklari yatak.
BUMBA
Yan yelkenlerin alt yakalarini germek için kullanilan bir cins seren.Yük gemilerinde yük aktarmak için ucuna palanga takilan seren

BURGATA
Halat ve zincir ebadini ölçmek için kullanilan bir ölçü

BÜKÜN
Halatin veya bir yomanin saga veya sola dogru kollarinin bükülmesi

C

CAMADAN
Camadan vurmak. Yelken alaninin küçültülmesi
CAMADAN BAGI
Bu küçültmeyi yapmada kullanilan bir bag çesidi
CAMADAN KALÇEALARI
Bu bagi yapmak için yelken üzerinde siralanmi ve yelkenin her iki yüzünde bulunan bagciklar.
CANKURTARAN SIMIDI
Denize düsenleri kurtarmak için çok hafif ve yüzer maddeden yapilmis, yuvarlak simit biçiminde ve bir salvoya bagli aygit.
CEVIZ
Halatlarin ucuna tutabilmek için veya süs olarak yapilan bir cins dügüm seklindeki isleme
CIVADRA
Teknenin bas tarafinda disariya dogru egik olarak uzanan sabit seren, genellikle yelkenli teknelerde floklari açmak için kullanilir.
CUNDA
Uç demektir. Direk cundasi, seren cundasi, bumba cundasi. Cunda yakasi: yelkenin seren yakalarina gelen uçlarina denir.

Ç

ÇALIM
Geminin bas ile kiçi arasinda inik meyil veya kiç tarafta su kesiminin altindaki dar kesim.
ÇAMÇAK
Teknede biriken suyu toplamak için tahtadan yapilmis bir cins kepçe
ÇARMIK
Direklerin her iki bordasina baglanabilmesi için gerilmis tel halatlar.
ÇENE
Omurga ile bodoslamamin birlestigi köse
ÇIMA
Halat, elincesi veya yomalarin uç kismi
ÇIMARIVA
Personelin tekne boyunca yanyana selamlama için dizilmesi
ÇIPO
Özellikle admiralti demirinde bedenin üst kismindan anelesinin altinda geçen kollara dik olarak baglanmis hareketli veya sabit agaç veya metal kollar.
ÇÖRDEK YAKASI
Seren yakalarinin geriye bakan kisimlari, üç köse yelkenlerdeki en üstteki pik yakasi
ÇUBUK
Ana direklerin üzerine konulan ekleme direkler

D

DABILBATIM Gemilerin karinasi yirtildiginda teknenin su almamasi için postalarin iç tarafina ikinci bir kaplama konur ki, bu iki kaplama arasindaki double-bottom denir. Bu bölüm safra ve yakit deposu olarak da kullanilir.
DENIZ DEMIRI
Denizde ve rüzgarda hareketsiz kalan teknenin dalgalar borda vermemesi için bastan veya kiçtan denize attiklari koni seklindeki branda torba.
DESE ETMEK
Halatin veya zincirin iyice gerilmesi
DINGI
Bir çifte kürekle kullanilan patalya
DIREK FISTANI
Diregin güverteye girdigi veya etrafina çevrilen kusak
DOBLIN
Bir halatin iki çimasi arasindaki sarkik kisim
DOBLIN ALMAK
[Vermek, Tutmak] Bir halatin iki çimasinin gemide kalmak üzere bordadaki veya sahildeki bir babaya iki, üç kez sarilmasi
DÖKÜNTÜ
Deniz yüzeyine yakin kayalik kümeler
DÖSEKLI
Alti düz olan tekne
DIRISA ETMEK
Yön degistirmek, rüzgarin dirisa etmesi, bumbayi dirisa etmek
DÜMEN
Gemiyi istenilen yöne çevirmek için saç veya tahtadan yapilmis olup kiç tarafa monte edilen yelpaze seklindeki bir parça
DÜMEN BASLIGI
Yeke evini kusatmak – kuvvetlendirmek için dümen saftinin etrafina geçirilen maden baslik [=dümen tasi]
DÜMEN BODOSLAMASI
Kıç bodoslama
DÜMEN BOGAZI
Dümen yelpazesinden yukarida kalan kisim
DÜMEN DOLABI
Dümen yekesine baglı mekanizmasini çevirebilmek için yapilmis olan aygit.
DÜMEN DONANIMI
Dümen yekesi ile dümen dolabi arasinda kalan tel halat mekanizma, uskurlu saft ve kolar ile bunlarin geçtikleri makarali sistemin tümüne verilen isim
DÜMEN YELPAZESI
Dümenin esas ana parçası
DÜMEN ZAVIYESI
Dümen yelpaze sathinin omurga ile yapmis oldugu açi
DÜMENCI PUSULASI
Dümen dolabinin hemen önüne konulmus olan miknatisi pusula
DÜMENTASI
Yekenin dümene baglandigi en üst kisim

E

EGLENMEK
Bir teknenin stop ederek veya çok agir yol ile gidecegi yere varmasi
EL DONANIMI
Mekanik olan irgat gibi aygitlarin el ile çalisabilmesi için yapilmis olan donanim
EL DÜMENI
Kol gücü ile bir taraftan diger tarafa basilan dümen
EL INCESI
Bir tekneden digerine veya sahile atilan ucunda kursun bir agirligin ceviz ile kapli oldugu ve sonuçta bir halatin baglanarak gönderildigi, parekete savlosu gibi incecik bir halat

EL ISKANDILI
Elektrikli iskandil olmayan teknelerde,derinlik ölçmek için çimasina 5 kg lik bir kursun asilmis ve üzerine kulaç taksimati yapilmis olan savlo

F

FAÇA ETMEK
Seren yelkenlerin bir taraftan prasya oldugu halde kapatilmasi
FAÇUNA ETMEK
Badarnanin tel veya mürnel ile siki sikiya baglanmasidir.
FALAKA
Iki matafora cundalari arasinda bulunup can halatlarinin baglandigi tel halat.
FARS TAHTALARI
Agaç bir teknenin sintine üzerindeki aralikli tahtalari
FILIKA
Savas gemilerindeki kürekli veya yelkinli tekneler
FIRDÖNDÜ
Zincirin gamba almamasi için aralara konan bir eksene bagli olarak dönen iki yarim bakladan olusan kilit
FIRENGI
Güvertedeki suyun denize akitilabilmesi için yali kütükleri üzerinden bordaya açilan oluklu delikler
FLADOR
Çarmihlarin gerilmesi için kullanilan sistem
FLAMA
Üç köseli sancak
FLASA
Halati meydana getiren incecik ipler
FLOK
Bas taraf çekilen üç köse yelken
FORA ETMEK
Bir yere baglanmis olan halatin oradan çikartilmasi [Sivil denizcilikte: MOLA]
FRISKA
Bütün yelkenleri camadan vurmaksizin kullanilabilcek dercedeki sert rüzgar
FUNDO (FUNDA)
Demirlemek için verilen komut

G

GABYA
Ana direk ile babafingo çubugu arasindaki çubuk veya yelken
GAGA
Demirin iki ucundaki tirnaklarin en uç kismi
GAMBA ALAMAK
Halatin veya zincirin kendi etrafinda dönmesi veya burulmasi
GENOVA
Flok yerine çekilen çok daha büyük flok
GERDEL
Gemi ve teknelerde kullanilan tahta kova
GIZ
Kiç direkteki kisa seren
GOMINA
Mil uzunlugun 1/10 = 185 meter

GÖNDER
Ince düz ve uzunca olarak çekilmis çubuklar. [Sancak gönderi, filika kanca gönderi, civadra gönderi]
GÖZ DEMIRI
Bir gemide kullanilan ana demirler
GRADIN YAKASI
Bir yelkenin yan kenarlari
GRANDI DIREGI
Birden fazla direkli gemilerdeki en yüksek direk
GULET
Brig’ten küçük iki direkli hafif armali pruvasi kabasorta armali, praçilaya benzer uskuna
GURCATA
Bir direk üzerinde çanaklik kurmak için mauna kollari üzerine omurgaya aykiri olarak yerletirilen kollar. Yelken teknelerinde direkten inen istrelyalari açmak için kullanilan kollar.
GÜVERTE
Gemilerde ve teknelerde bastan kiça kadar dösenmis tahta veya madeni platform döseme
GÜVERTE KAPLAMASI
Güvertenin kaplanmasi için kullanilan malzeme
GÜVERTE HATTI
Güvertenin bordadaki izdüsümü

H

HALAT
Bitkisel sentetik veya çelikten yapilmis ve bükümlenerek çesitli kollarda biribirlerine sarilmis, bükülmeye ve çekmeye uygun urgan
HALAT BOSA
Demir atildiktan sonra demirin agirligini irgat üzerinden almak için çimalari güvertedeki mapalar bagli diger uçlarinda ceviz bulunan kisa halatlar.
HAMLA
Kürek çekilirken küregin bir periyot içindeki mesafesi [Hamle]
HAMLACI
Kürekli teknelerde serdümene en yakin kürekçi
HAVUZLUK
Yelkenli veya kürekli bir teknede kiç tarafta topluca oturulacak yer.
HIRÇA MAPASI
Zincirin zincirlikteki çimasinin omurgaya baglandigi kilit
HISA ETMEK
Bir seyi yukari kaldirmak. [Hisa sancak, hisa kürek]

I

IRGAT
Demir almada, halatlari dolayip gemiyi yanastirmada veya karaya çekmede kullanilan, hidrolik, elektirikli, istimli veya insan kuvvetiyle çalistirilan yatay veya dikey mekanizma [Yatay ve manivela kuvvetiyle çalistirilanlar = bocurgat]
ISKAÇA
Direk ve civadralarin alt baslarin alt baslarindaki topuklarin yerine oturmasi için açilmis olan yuva
ISKANCA
Degistirmek [nöbet, vardiya, kürek]
ISKARMOZ
Kürekli teknelerde küregin baglanmasi veya oturmasi için ay veya çelik seklindeki lumbar iskarmoz denilen aygitlar
ISKOTA
Yelkenlerin iskota yakalarini kullanmak, yelkeni rüzgar ile doldurmak için halat – palanga donanimi

ISKOTA YAKASI
Kabasorta yelkenlerde altyakalar; randa, pik veya floklarda alt geri köse
IÇ OMURGA
Postalari [bir ahsap teknede] omurgaya daha siki baglamak için bastan kiça kadar uzanan ikinci bir omurga
IGNECIK
Dümenin kiç bodoslamaya baglanabilmesi için, erkek ve disi olarak konmus olan mentese yada demir sac
ISKANDIL
Denizin derinligini ölçmek
ISKANDIL KURSUNU
Iskandil salvolarinin baglandigi agir kursun – agirlik
ISKANDIL SALVOSU
Iskandil kursunlarinin baglandigi isaretli salvo
ISKARÇA
Bir liman veya koy içindeki kalabalik tekne gurubu, karisik olarak demirlemis olan tekneler toplulugu
ISKELE
Teknenin sol yarisi veya gemiye girip çikmak için kullanilan sürme veya inip kalkan merdiven
ISKELE TAVASI
Iskelelerin alt ve üstünde girip çikmada ilk basilan platform
ISPAVLO
Katrasiz kendirden yapilmis iki kollu sicim [kirnap]
ISTINGA
Yelkenleri toplamak için kullanilan selviçe [Hareketli donanim]

ISTINGA ETMEK
Yelkenleri toplamak
ISTRALYA
Direk ve çubuklarin cundalarinda bas ve kiça dogru inen sabit arma, veya teknelerin postalarini bastan kiça kadar birbirlerine baglayan kusak
ISKAMPAVYA
Harp gemilerinde personel tasimakta kullanilan motorlu büyük filika

K

KABASORTA ARMA
Serenleri direklere dik ve kemere istikametinde olan dört köse yelkenli arma
KALASTRA
Kuntra güvertelerin üzerine alinan filikalarin oturtulduklari agaç veya metal kürsü
KALOMA
Demir üzerinde bulunan teknelerin denizde bulunan zincir mesafesi. Bosluk ve rahatlik, tolerans, ölçülü
KALOMA ETMEK
Zincir gerektiginde daha fazla salmak, [Kaloma vermek]
KANA RAKAMLARI
Gemilerin çektikleri su derinligini göstermek için bas ve kiç dikmeler hizasina sancak ve iskele taraflara desimetre veya feet cinsinden çizilmis rakamlar. [Romen ve italik]
KANDILISA
Yelkenleri yukari kaldirmak için kullanilan halat. Trinket ve maestra serenlerinin kandilisasi : Istrise Gabya serenlerin kandilisasina : Manti Flok ve randa yan yelkenlerin kandilisasina: Çördek /Mandar denir.
KAPELE MUSAMBA
Pusla, dümen dolabi, kaporta, vinç gibi kisimlarin yagmur ve günesten korunmasi için yelken brandasindan yapilmis kiliflarin geçirilmesi için verilen emir.
KAPLAMA
Postalarin üzerine boyuna kaplanan saç veya tahtalar.
KAPORTA
Gemi veya tekne içindeki kapilara ve güverteden asagi inis ve çikis merdivenlerinin üzerindeki kapali yerlere denir.
KARANFIL
Pruva ve grandi diregicundalari arasindaki tel halat
KARAVELE KAPLAMA
Içi kutrani disi armuz kaplama olan bir kaplama sekli.
KARINA
Bir teknenin su altinda kalan islak kismi (dis kismi).
KARULA YAKASI
Bir yan yelkenin direge yakin alt yakasi (kösesi).
KASA
Halatlarin çimalarina açilmayacak sekilde yuvarlak sekilde yapilan ve dikisle emniyete alinan yuvarlak büyük halkalar.
KASARA
Teknelerin bas orta ve kiç kisimlarinda güverteden daha yüksek olan güvertelere veya kisimlara denir.
KASTANYOLA
Demir zinciri akarken durdurabilmek için irgat etrafina konan demir veya çelik serit çember (bir çesit fren balatasi).
KAVANCA
Herhangi bir seyi bir taraftan diger tarafa geçirmek veya asirmak ya da bir yerden diger bir yere aktarmak.
KEMERE
Güveretenin dösenebilmesi için posta uçlarini birlestiren enine (omurgaya dik) konan kisimlardir. (yarim oalnina ÖKSÜZ KEMERE denir).
KERTE
Bir dairenin 32’de biridir. (11 derece 15 dakika).
KERTERIZ
Herhangi bir maddenin bir tekneden olan yönünü miknatisi veya cayro pusla ile tayin etmek veya ölçmek.
KERYE
Iki halti birlestirmek için veya halatin çimasina geçici kasa yapmak için [sadece madeni halatta] kullanilan civatali mengene
KIBLE
Güney
KIÇ
Teknenin geri tarafi
KIÇ BODOSLAMA
Omurgadan kiç taraf kaldirilan dik kisim [Agaç veya maden]
KIÇ GÖNDERI
Kiç tarafta sancak çekilmesi için dikilmis olan gönder.
KILIT
12,5/15 kulaç zincir uzunlugu veya iki kilit zinciri birbirine baglayan bir tarafi degirmi diger tarafi harbili bir cins zincir baklasi.
KINISTIN VALFI
Gerektiginde bir tekneye denizden su almak için su kesiminden asagiya konmus ve gerektiginde uzaktan açilip kapatilabilecek valf.
KOÇ BOYNUZU
Bas ve kiç omuzluklar ile mataforalarin üzerinde bulunan ve halat volta etmek için kullanilan boynuz seklinde iki kulakli madenler.
KOL
Flasalarin bir tarafa bükülmeisi sonucu halatta elde edilen elemanlar. Flasa gibi bütün halat boyundadirlar.
KOLTUK
Bir teknenin aborda oldugu yere sikilmasi için bas ve kiç omuzluklardan verdigi halat.
KONTRA MIZANA DIREGI
Mizana direginin gerisindeki direk
KONTRA OMURGA
Ana omurganin asinmamasi için altina konan serit halindeki parça.
KONTRA TAVLON GÜVERTE
Eski harp gemilerine ait bir güverte kat
KONTRATA MIZANA DIREGI
Kontra mizanadan sonraki kiç direk
KÖRKAPAK
Lumbuzlari içerden kapayan demir kapak
KUNTRA
Iskota yakasina baglanan iki inceden birisi iskota olarak kullanildiginda digeri kuntra olur. Kontra kontr kelimesinden gelme olup, karsi-zit-yedek anlaminda kullanilir.Kuntra omurga, bodoslama-grandi-güverte gibi Kuntra flok-kuntra mizana ve benzeri.
KURT AGAZI
Içinde halat geçmesi için güverte üzerinde bas ve kiç omuzluklarina monte edilen demir yastiklar.
KUTRANI KAPLAMA
Ahsap diagonal (çapraz) kaplama
KÜPESTE
Güverte üstündeki borda kaplamasi.
KÜREK LUMBARI
Askeri filikalarda iskarmoz yerine küreklerin oturtulduklari oyuk yerler (küpestede takazlik tahtasinda).

L

LAÇKA
Bosver, bosalt, bosalmis gevsemis anlaminda.
LALE HALATI
Dümenlerin denizli havalarda düsüp kaybolmamasi için dümen yelpazesinden geçip teknenin kiçina baglanan bir ince savlo.
LARMO
Floklarin açildigi istralya. ( Bazen flok larmosu da denilir).
LAVA ETMEK
Bos al ve ger anlaminda bir emir. (Bosunu al)
LAVRA DELIGI
Bir teknenin içindeki suyu askiya alip bosaltmak için açilmis delik. (Genellikle kiç tarafta havuzlugun altindaki kruzlu yerde).
LIF
Nebati halatin yapildigi malzemenin en ince parçasi
LIGA CAMADAN
Yelkeni küçült, camadana vur demektir.
LIMBO
Bir seyin bir taraftan diger tarfa aktarilmasi. (Marmara etmek sadece sivi içindir.)
LIVAR
Balikçi teknesinde baliklarin taze kalmasi için alt tarafi denizle ilgili tahta havuz.
LOÇA
Demir zincirinin akmasi için açilmis deliklere geçirilmis madeni oluk.
LOKMA
Zincirin baklalarinin ortasina takviye için konmus parça.

LUMBARA AGIZI
Gemilere girip çikilan bordada açilan dört köse kapak.
LUMBUZ
Gemideki pencerelere verilen isim.

M

MANIKA
Bir teknenin alt kisimlarina güverteden asagiya dogru havalandirma için konulan genis boru.
MAPA
Sabit halka.
MARTIN DEMIRI
Çipo ve kollari ayni düzeyde ve kollari da beden etrafinda dönebilen bir sistemdeki demirdir.
MASTALYA
Tahta legen.
MASTORI POSTASI
Bir teknedeki en genis posta.
MATAFORA
Teknelerde veya sahilde filika veya botlarin asilabilmesi için uçlarinda palanga bulunan aygit.
MATAFYON
Yelken ve tentelerin delik açildiginda yirtilmamasi için delik etrafinin takviye edildigi aleminyum veya halat yassi halka.
MAYNA ETMEK
Asagi indirmek (agir agir).
MEME
Demir kollarinin demir bedenine birlestigi noktanin alt kismi.

MEZESTRE
Yariya kadar indirmek.
MIL [Deniz mili]
Denizdeki uzunluk ölçüsü. (6080 feet = 1852 mt)
MIZANA DIREGI
3 direkli bir yelkenli gemide en kiçtaki direktir.

N

NETA
Muntazam, düzgün, tertipli veya emniyetli anlamina gelir.
NEVCET
Hamak sarilan incelere denir.

O

OMURGA
Bir teknenin postalarinin üzerine oturtulup baglandigi ve bastan kiça kadar devam ettigi agaç/madeni parçalardir. Genellikle küçük teknelerde yekpare olur.
ORSA
Yelkenleri elden geldigi kadar rüzgarin estigi tarafa yaklastirarak seyretmek. (Orsasina seyir) ORSA YAKASI : Bir yelkenin direk tarafindaki veya rüzgar üstü tarafindaki yakasidir.
ORSA ALABANDA EGLENMEK
Rüzgari bordaya alarak, yelkenleri birbirinin aksine alip tekneyi yolundan alakoyup vakit geçirmektir.
ORSA ALABANDA TRAMOLA
Teknenin basini rüzgara alip bir kuntradan diger kuntraya geçmektir
ORSA HALINDE
Bir teknenin mümkün oldugu kadar rüzgarin estigi cihete yakin seyredisi.

ORSA PUPA ÇEMBERI
Bumbanin cundasina yakin ve iki tarafinda da mapa bulunan madeni çember.
ORSADA KAZANMAK
Bir teknenin orsa seyrinde az düsme yapip istedigi tarafa gidiste kazanmasi.
ORSAYA KAÇMAK
Bir yelkenli teknenin devamli olarak bas tutamayip rüzgar üstüne kaçmasidir.
ÖKSÜZ KEMERE
Kemerenin ortadan kesilmis olarka yanda kalan kisimlari.

P

PALAMAR
Gemilerin rihtima veya iskeleye baglanmasinda halattan daha kalin yomalara verilen isim.
PALANGA
Bir halat ve anaz iki makaradan olusan kaldirma mekanizmasi
PALAVRA GÜVERTE
Eskiden harp gemilerinde toplarin bulundugu güverte
PATALYA
1-3 çifteye kadar kürekli ahsap teknelere harp gemilerinde verilen isim.
PATRISA
Çubuklarin baglanmasi için cundalarindan asagi ve geriye dogru inen ve tekneye baglanan sabit arma
PIK
Giz veya serenlerin üzerine açilmis üç köse yelken.
PIK YAKASI
Bir yan yelkeninin üst ve kösedeki yakasidir.

PIYAN
Bir halatin çimasinin açilip dagilmamasi için çomasina ispavlo veya gircila ile yapilan bir çesit dügüm sekli.
PORTUÇ
Alet edevat veya boya gibi sair seylerin saklanmasi için kullanilan dolap veya kamara gibi yerler.
POSTA
Üzerine kaplama tahtalarinin [veya saçlarin] tespit edildigi agaç veya maden egriler [kaburga]
PRUVA
Bir teknenin ön tarindan ileri istikameti.
PRUVA DIREGI
Birden çok direkli teknede ba taraftaki ilk direk.
PUNTEL
Güvertenin kuvvetlendirilmesi için alttan dikine konan destek veya güverte üzerindeki vardevelalarin tutmak için güverteye dik olarak konulan demir çubuklar.
PUSULA
Rota istikametlerini gösteren, kerteriz alip mevki konmasina yardim eden miknatisi veya cayro devvaresi ile çalisan seyir aletidir.
PUSULA KARTI
Pusula ibrelerinin üzerine oturtulmus derece veya kerte taksimati bulunan daire seklinde bir karttir.
PUSULA MIHVERI EKSENI
Pusula kartinin merkezinin oturdugu ucu sivri bir ignedir.
PUSULA TASI
Miknatisi puslalarda pirinç veya bakirdan yapilmis (manyetik etkisi olmamasi için) yarim küre biçiminde içi bos bir tastir.
PUTA
Koymak, donatmak (puta kürek).

R

RADANSA
Halatlarin çimalarinda kasa yapmakta kullanilan madeni halka biçimindeki malzeme
RANDA YELKENI
Yelkenli bir teknede en geriye açilan yan yelkeni.
RODA
Kullanilmamis, açilmamis nebati halat sargisi.
ROTA
Geminin üzerinde gittigi çizgi.
RUBA ETMEK
Yelkenle rüzgari basa alarak tekneyi geriletmek
RÜSVET GÜVERTE
Yolcu gemilerinde filikalarin üzerine oturtuldugu kalastralarin bulundugu güverte.
RÜZGAR ALTI
Rüzgarin estigi yönün aksi.
RÜZGAR YAKASI
Bir yelkende rüzgarin estigi taraftaki yaka.
RÜZGARÜSTÜ
Rüzgarin estigi yön.

S

SAFRA
Bir teknede denge saglanmasi için sintinesine konan agirlik.
SAGANAK
Rüzgarin eserken birdenbire siddetli esmesi.

SALMA
Bir teknenin rüzgara veya akintiya bagli olarak dönmesi
SALMA OMURGA
Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldirilan madeni veya agaç levha.
SALPA
Demirin deniz dibinden kurtulmasi, agirligini zincire binmesi.
SANCAK
Bayrak veya teknenin sag yarisi, sag tarafi
SANCAK ALABANDA
Dümenin sancak tarafa dogru en çok basilabilmesi için verilen emir.
SANCAK GÖNDERI
Kiç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmis gönder.
SARAVELE
Yelkenin sarilmasi için verilen komuta denir.
SAVLO
Sancak çekmek için kullanilan 1,5 burgatalik ince halat
SELVIÇE
Yelkenli bir gemi armasindaki hareketli halatlar.
SEREN
Direkler üzerinde yelken açmak için ve isaret çekmek için yatay olarak baglanmis gönder.
SEREN YAKASI
Yelkenlerin derene bagli üst kisimlari. (matafyon yakasi).
SIG SU
Denizin (genellikle sahil kismina yakin) herhangi bir kisminda teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak sekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.

SILYON FENERI
Gece ve karanlikta gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarinda yaktiklari ufkun 20 kertelik bir sahasindan berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha asagida olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).
SINTINE
Bir teknenin su altinda kalan islak kisminin iç tarafidir.
SIS ISARETI
Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarini belirtmek üzere düdükle verdikleri isaret.
SIS KAMPANASI
Demirde veya samandrada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldiklari kampana
SIYA
Kürek çekerekn tekneyi geriye itmek için verilen komut.
SOGRA [SOKRA]
Armuz kaplamada, kisa gelen kaplama tahtalarinin uçlarinin birlestigi yerdeki çizgi.
SUGA ETMEK
Vira edip sikistirmak. (Suga kastanyola, suga civata vb).
SU HATTI
Teknenin gövdesinde islak yüzeyle kuru yüzeyi arasinda meydana gelen çizgi.
SÜBYE ARMALI
Direklerinde seren yelkenleri olmayip sadece yan yelkenleri bulunan tekneler.
SÜLYEN
Yeni konan yada raspa edildikten sonra temizlenmis olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar olarak sürülen genellikle kirmizi renkteki boya
SÜRME OMURGA
Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açilan bir yariktan asagi yukari hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha seklindeki omurga olup yelkenliteknelerde yelkenle seyir aninda devrilmemek veya rüzgar altina düsmemek için kullanilir]
SAPKA
Direklerin üst uçlarina geçirilmis yuvarlak tabla
SEYTAN ÇARMIHI
Iki halat arasina agaç basamaklarla yapilan bordadan sarkitilan merdiven

T

TALVEK HATTI
Bogazlarda ortadan geçtigi varsayilan hat
TARAK GEMISI
Limanlari ve geçitleri derinlestirmek için kepçeli olarak yapilmis özel gemi
TAVA
Borda iskelelerinin altinda ve üstünde durulacak yer [Iskele tavasi]
TAVLON GÜVERTE
Çok güverteli gemilerin üsten itibaren asagiya dogru besinci güvertesi. Eski harp gemilerine ait bir güverte kati
TAYFA
Ticaret gemilerindeki gemiciler
TENTE
Güverteyi yagmur ve günesten korumak için güverte üzeriene açilan branda veya baska bir malzememden yapilmis örtü
TENTE OMURGASI
Tentenin orta kismina ve altina konulan agaç
TERSANE
Gemi yapilan fabrika, tezgah veya sanayi merkezi
TIRENTI
Bir halatin çekilen çimasi

TIRNAK
Demirin kollarinin ucundaki tirnak seklindeki kisim
TOKA ETMEK
Bir seyi yerine kadar kaldirmak [Sancak toka etmek, isaret toka]
TRAMOLA
Yelkenle seyirde rüzgarin bir kontradan diger kontraya önce pruvanin geçmesi ile yapilan dönüs

U

UÇKURLUK
Bir sancagin direk veya rüzgar üstü tarafindaki yakasindaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli serit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakasi ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir.
USKUNA
Pruva diregi kabasorta armali, grandi diregi sübye armali iki direkli yelkenli tekne
USTURMAÇA
Bir birinin üzerine veya rihtima yanasan teknelerin bordalarinin göçmemesi veya boyalarinin bozulmamasi için araya koyduklari agaç,i lastik, plastik veya halatlardan yapilmis olan, balon, silindir biçimindeki yastik.

V

VARAGELE
Iki nokta arasinda gerilmis olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bagli sepet veya iskemle donanimli insan ve esya tasimak için kullanilan donanim.
VARDAVELA
Teknelerin küpestelerinde ve borda iskelelerinde personelin korunmasi için dikilmis bulunan sabit veya yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmis demir veya agaç tiriz.
VARDAVELA PUNTELI
Küpestelere konmus olan agaç veya demir sabit veya yatip kalkan punteller.

VARIL
Mancana büyüklügündeki madeni fiçi
VELEDIBARKA
Firtinali havalarda pruva ana istrelyasi üzerine açilan flok.
VELEISTRALYE YELKENI
Pruva direginden sonra gelen direk üzerine açilan yan yelkenin sereni
VELENA
Direkler arasindaki istrelyalar üzerine açilan üçgen seklindeki yelkenler.
VENTO
Bumbalari ve mataforalari bir taraftan diger tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarindan alinan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da baglanir.
VINÇ
Gemiye yük alip vermede kullanilan, ambar agizlarina yakin olarak konmus hidrolik – elektirk veya istimle açilan makineler.
VIRA
Vidayi, civatayi, irgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut.
VIYA
Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.
VOLTA
Bir halatin babaya veya biteye bir kez dolastirmak
VOLTA ALMAK
Halatin veya demir zincirinin biribirine dolasmasi

Y

YAKA
Yelkenlerin köselerine ve yakalarina denir.
YAKAMOZ
Su içinde isik biriktirebilen tekhücrelilerin total yansima halinde isildamasi
YALPA
Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancaga dalgalarin bordadan alinmasi ile sallanmasi
YALPA OMURGASI
Teknelerin yalpalamasini azaltmak için karina kismina bastan kiça dogru uzunan omurga biçimindeki çikinti.
YAN YELKENLER
Yarim serenler ve gizler üzerine açilan yelkenler ile flok ve valenalar
YARIMOTURAK
Kürek çekerken ayak dayanilan agaç puntal [yatay]
YASLAMAK
Bir teknenin harket kabiliyetini kaybederek, akinti veya rüzgar etkisi ile bir rihtima veya baska bir tekne üzerine düsmesi
YEKE
Dümen basina takilip dümenin istenilen tarafa basilmasi için kullanilan demir veya agaçtan yapilmis kol.
YELPAZE
Dümenin su içindeki en genis kismi
YOMA
Genellikle kalin halatlara denir.
YÜRYA
Bir palanganin tirentisini veya bir halatin elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek

Z

ZINCIR MAKINASI
Zincirlik ile üst güverte arasinda zincirin arasindan geçtigi madeni boru.
ZINCIRLIK
Teknelerin bas tarafinda basaltinda demir zincirlerinin muhafaza edildigi yer.
ZIRH GÜVERTE
Eski zirhli harp gemilerinde mermilerin delip geçmemeis için konann çelik güverte
ZOKA
Uç tarafinda sarimsak dilimi biçiminde kursun bulunanan bir çesit balik iginesi [olta]

Erkan ÖZ
Avukat Erkan ÖZ - ÖZ Avukatlık Ofisi 05325139918 - erkanoz07@gmail.com Bahçelievler Mah. 5006 Sok. No:1 K:2 D:3 Manavgat / Antalya
https://www.erkanoz.com

Sizin görüşünüz nedir?

Top